Er dreigt ontslag, wat moet ik doen?

Je kunt niet zomaar ontslagen worden door je werkgever. Ontslag kan alleen als de werkgever daarvoor én een goede reden én een ontslagvergunning heeft van het UWV WERKbedrijf of toestemming van de kantonrechter.

In de wet zijn een aantal mogelijkheden voor ontslag opgenomen. Je kunt je op deze website oriënteren en laten informeren over de meest voorkomende manieren waarop een arbeidsovereenkomst kan eindigen.

Er bestaan verschillende manieren waarop de werkgever je kan ontslaan:

• zonder procedure (ontslag in proeftijd, ontslag op staande voet, ontslag met wederzijds goedvinden, het aflopen van een bepaalde tijdscontract en faillissement)
• via het UWV WERKbedrijf (aanvragen via een ontslagvergunning en daarmee de arbeidsovereenkomst opzeggen)
• via de Kantonrechter (indienen van een verzoekschrift tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst)

De werkgever mag bij het UWV WERKbedrijf bijvoorbeeld vanwege de volgende redenen een ontslagvergunning aanvragen:

• Bedrijfseconomische redenen
• Persoonlijke gronden, zoals het slecht functioneren van de werknemer
• Langdurige of veelvuldige arbeidsongeschiktheid van de werknemer

Bij de kantonrechter mag de werkgever elke reden opgeven die hij wenst. Hierbij kan gedacht worden aan bedrijfseconomische redenen, verstoorde werkrelatie of bijvoorbeeld het niet goed functioneren van de werknemer. De rechter zal dan toetsen of de door de werkgever aangevoerde reden(en) het ontslag van de werknemer noodzaakt en of daarbij eventueel een vergoeding op zijn plaats is.

Het komt steeds vaker voor dat wegens bezuinigingen of inkrimping van een bedrijf ontslagen vallen. Als het slecht gaat met het bedrijf, dan kan de werkgever op grond van bedrijfseconomische redenen ontslag van een werknemer aanvragen. Dit kan via het UWV of via de kantonrechter.

Als werknemer dien je na te gaan of de reden van ontslag klopt. Je werkgever dient bij een bedrijfseconomisch ontslag aan te kunnen tonen dat er sprake is van een structureel probleem en geen tijdelijke situatie. De werkgever dient daarbij ook aan te tonen dat er geen ander passende functie binnen het bedrijf meer voor je beschikbaar is. Wanneer een deel van het personeel wordt ontslagen, zijn er regels die bepalen wie ‘aan de beurt is’. Ook is het gebruikelijk dat er overleg wordt gepleegd met vakbonden en de ondernemingsraad over een Sociaal Plan.

In veel ontslagzaken geeft de werkgever aan dat hij vindt dat de werknemer zijn werk niet goed doet (slecht functioneren). Disfunctioneren kan liggen in de uitvoering van de werkzaamheden of in de houding van de werknemer naar de werkgever, naar de klanten of naar andere werknemers toe.

Je werkgever kan je niet zomaar ontslaan wegens disfunctioneren. Hiervoor moet je werkgever tegenover de kantonrechter of het UWV WERKbedrijf aannemelijk maken dat je niet naar behoren hebt gefunctioneerd. Het UWV of de rechter neemt hierover een beslissing.
De werkgever moet in een van beide procedures bewijzen dat hij jou meerdere malen heeft gewezen op het disfunctioneren en je daarbij voldoende kansen heeft gegeven om je functioneren te verbeteren. Dit kan hij bijvoorbeeld op basis van verslaglegging in je personeelsdossier. Denk aan verslagen van functionerings- en beoordelingsgesprekken. Ook is van belang dat je werkgever kan aantonen dat er door middel van een verbetertraject is geïnvesteerd in de verbetering van je functioneren.

In beginsel mag je tijdens de eerste twee ziektejaren niet worden ontslagen, er geldt dan een zogeheten opzegverbod. Er zijn echter bepaalde uitzonderingssituaties waarbij je wel ontslagen kunt worden in de eerste twee jaar dat je ziek of arbeidsongeschikt bent, namelijk wanneer:

• Je pas na de aanvraag van je ontslag bij het UWV arbeidsongeschikt bent geworden
• De reden van ontslag van je werkgever niets te maken heeft met jouw arbeidsongeschiktheid, bijvoorbeeld een verstoorde arbeidsrelatie
• Je tijdelijke arbeidscontract van rechtswege eindigt
• Je werkgever failliet gaat
• Je nog in je proeftijd zit
• Je niet meewerkt aan de re-integratie en hier geen goede reden voor hebt

Na twee jaar van ziekte/arbeidsongeschiktheid kan je werkgever een ontslagvergunning aanvragen bij het UWV WERKbedrijf. Het UWV zal pas een vergunning afgeven als de werkgever kan aantonen dat:
(1) je niet binnen zes maanden (26 weken) weer bij je werkgever aan de slag kunt en er geen herstel of verbetering valt te verwachten, en
(2) re-integratie binnen jouw eigen functie of een andere passende functie niet mogelijk blijkt

Laat je goed adviseren in geval van ontslag na of bij langdurige arbeidsongeschiktheid. Ontslag nemen tijdens je arbeidsongeschiktheid kan grote financiële gevolgen meebrengen, als je instemt met ontslag met wederzijds goedvinden.

Wanneer een werkgever zijn schulden niet langer kan betalen, kan hij door de rechter failliet worden verklaard. De werkgever zelf of zijn schuldeisers kunnen het faillissement aanvragen. Ook werknemers kunnen dit doen. Bij faillissement wordt een curator aangesteld die je arbeidsovereenkomst met de failliete werkgever kan opzeggen met een verkorte opzegtermijn van 6 weken. Toestemming van het UWV WERKbedrijf is in dit geval niet nodig.

Tijdens je zwangerschap geldt een opzegverbod dat tot zes weken na afloop van je verlof voortduurt. Verder kan je ook niet ontslagen worden als je na je bevallingsverlof, als gevolg van je zwangerschap of bevalling, nog arbeidsongeschikt of ziek bent. Je kunt echter wel op andere gronden ontslag krijgen. Belangrijk is dan dat de werkgever aantoont dat die ontslagreden geen verband houdt met de zwangerschap.

Let op: Je arbeidscontract kan wel aflopen tijdens je zwangerschap(sverlof). Als je arbeidsovereenkomst tijdens de zwangerschap afloopt, nog voordat het zwangerschapsverlof is ingegaan, dan kun je een Werkloosheidsuitkering (WW) aanvragen bij het UWV WERKbedrijf. Je dient in deze periode wel beschikbaar te zijn voor werk. Eindigt je arbeidsovereenkomst tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof, dan kan er een Ziektewetuitkering (ZW) worden aangevraagd. In deze periode ben je immers niet beschikbaar voor arbeidsmarkt. Na het bevallingsverlof kun je weer een WW-uitkering aanvragen omdat je dan weer beschikbaar bent voor werk.

Een werkgever kan je nooit zomaar ontslaan en heeft dus in beginsel altijd een ontslagvergunning nodig. Uitzonderingen gelden bij:

• Beëindiging van het arbeidscontract tijdens de proeftijd
• Beëindiging van het arbeidscontract met wederzijds goedvinden
• Beëindiging van het arbeidscontract van rechtswege (bijvoorbeeld aflopen contract voor bepaalde tijd)
  
• Beëindiging van het arbeidscontract tijdens faillissement
• Ontslag op staande voet

Hoewel de politiek dit graag anders zou zien, is er momenteel geen maximum aan de hoogte van de vergoeding.

1. Teken niets en zeg niets toe!
2. Vraag om een schriftelijke bevestiging van het ontslag
3. Protesteer schriftelijk tegen het ontslag en houdt je beschikbaar voor je werk
4. Reageer altijd schriftelijk op kritiek van de werkgever op je functioneren
5. Ga niet akkoord met non-actiefstelling, vrijstelling van werk of betaald verlof
6. Weiger bedrijfseigendommen (laptop, telefoon, leaseauto, bedrijfspas, etc.) in te leveren
7. Probeer zoveel mogelijk relevante documenten te verzamelen, die zicht kunnen geven op het feit dat je goed gefunctioneerd hebt (omzetgegevens, positieve beoordelingsrapporten, e-mailberichten van de werkgever, collega's of klanten)
8. Schakel zo spoedig mogelijk een Hanze advocaat in (050-3130024 | 038-8200215 of info@hanzeadvocaat.nl)!